Boven de Noordzee vliegen regelmatig drones die vanaf het land worden bestuurd. De praktijk laat zien dat dit inmiddels veilig en verantwoord kan. Hoe kunnen we deze kennis ook gebruiken om deze op afstand bestuurde dronevluchten ook op grote schaal boven Nederland mogelijk te gaan maken? Tijdens de DroneBoost-bijeenkomst zochten overheidspartijen, Defensie en bedrijven samen naar het antwoord op deze vraag. Het gezamenlijke inzicht: vertrouwen en goede afspraken in de lucht zijn de sleutel!
Toewerken naar het op afstand besturen van drones (BVLOS)
In Nederland gebruiken overheden, bedrijven en particulieren al jaren drones. Deze drones worden bestuurd door een dronepiloot in de buurt, die zicht heeft op de drone. Inmiddels wordt er gewerkt aan de volgende stap, het op afstand besturen van drones. Deze drones worden bestuurd vanaf een computer, waardoor ze grotere afstanden kunnen vliegen en vanaf een andere locatie bestuurd kunnen worden. Het vliegen buiten het zicht van de piloot wordt BVLOS (Beyond Visual Line of Sight) genoemd.
DroneBoost-bijeenkomst: Van zee naar stad
Op 5 maart kwamen experts van de overheid, het bedrijfsleven en Defensie samen in Den Helder voor de DroneBoost-bijeenkomst. DroneBoost is een door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat opgezet programma dat zich richt op het versnellen van het gebruik van drones in diverse sectoren, zoals de zorg, landbouw en defensie. Binnen dit programma ligt de focus op zeven onderdelen, waaronder BVLOS-vliegen, U-space (het luchtverkeersleidingssysteem van de toekomst) en vergunningen. Dit waren dan ook de centrale onderwerpen tijdens de bijeenkomst.
Het thema van de bijeenkomst was ‘Van zee naar stad: wat maritieme drones ons leren over drones op land’. Door de huidige wet- en regelgeving is het in Nederland nog niet op veel plaatsen toegestaan om te vliegen met op afstand bestuurde drones. Wereldwijd worden op zee dergelijke drones echter al wel veel ingezet. Ook op onze eigen Noordzee vinden inmiddels de eerste BVLOS-vluchten plaats. De bijeenkomst was gericht op het delen van kennis en inzichten uit deze maritieme sector en het verkennen van hoe deze drones verantwoord en veilig ingezet kunnen worden boven land.
Toegestaan in het militaire luchtruim
Tijdens de DroneBoost-bijeenkomst kwamen verschillende sprekers aan het woord, die hun kennis en ervaringen deelden. Joost van Weelderen, van de militaire luchtverkeersleiding op Vliegbasis De Kooy, vertelde hoe zij BVLOS-vluchten mogelijk maken in hun militair gebied. Door zijn positieve instelling “het kan wel” is het binnen hun zogenoemde CTR inmiddels mogelijk om met op afstand bestuurde drones te vliegen (een CTR is een gebied waar de luchtverkeersleiding het luchtverkeer op- en nabij het vliegveld controleert). Een tijdje geleden is de eerste succesvolle BVLOS-vlucht boven de Noordzee uitgevoerd met een Primoco One 150-drone. Dit kleine onbemande vliegtuigje steeg op vanaf Den Helder Airport en vloog ruim 50 km over de Noordzee naar het Ecowende-windpark. Dit soort voorbeelden laten zien dat het gebruik van op afstand bestuurde drones ook veilig en verantwoord in Nederland kan.
Inmiddels vliegt ook Rijkswaterstaat bijna wekelijks met een op afstand bestuurde drone in dit gebied, waarbij de militaire luchtverkeersleiding hen begeleidt. Volgens Joost is de belangrijkste boodschap: “Samen bouwen we aan vertrouwen.” BVLOS-vliegen vraagt naast vertrouwen in data en procedures vooral om vertrouwen tussen partijen die samen in het luchtruim vliegen en de luchtverkeersleiders.
Grote meerwaarde bij onderhoud aan windmolens
Windparkbeheerder Vestas was aanwezig op de bijeenkomst om te vertellen over hoe zij in de toekomst gebruik willen gaan maken van drones op de Noordzee: “Er werken drie man bovenin een windturbine; als ze een onderdeel of gereedschap missen, moeten ze terug naar het schip dat in de buurt ligt. Dat kost uren. Met een drone kan dat binnen vijf minuten geregeld zijn,” vertelde Kees-Jan van Engelenburg van Vestas.
De wetgeving voor op het land verandert stap voor stap
Frank van der Meer (DGLM, overheidsorgaan dat het beleid ontwikkelt voor de (onbemande) luchtvaart) gaf tijdens de bijeenkomst een update over de BVLOS-roadmap. Dit is het landelijke plan om vliegen buiten het directe zichtveld van de piloot officieel mogelijk te maken in Nederland. Hij omschreef de huidige voortgang als een verschuiving “van puzzel naar bouwmarkt”, waarmee hij bedoelde dat de losse onderdelen nu langzaam samenkomen tot een bruikbare set regels en technieken. Ook gaf hij eerlijk toe dat het nog de nodige tijd zal kosten voordat dit traject volledig is afgerond.
Ter afsluiting presenteerde Eric van den Nieuwendijk de toekomstvisie van Defensie, die ging over de toekomstige inzet van varende en vliegende drones. Het gebruik van drones wordt gezien als een belangrijk speerpunt voor Nederland. Het inzetten van drones op zee heeft veel economische voordelen en is ook een belangrijk stuk techniek voor de veiligheid van Nederland.
Samenwerking niet in rapporten, maar in vertrouwen
Eén ding werd tijdens de bijeenkomst duidelijk: de brug tussen zee en land wordt niet gebouwd in rapporten, maar juist in de praktijk en in de samenwerking tussen partijen. De voorbeelden op de Noordzee laten zien dat het op afstand besturen van drones veilig, schaalbaar en waardevol kan zijn voor Nederland. De stedelijke wereld staat klaar om daarvan te leren. Dankzij initiatieven als DroneBoost, de inzet van vele partners en de gezamenlijke ambitie om verantwoordelijkheid te nemen, komt veilige en verantwoorde inzet van drones steeds dichterbij. Ook ons doel om het luchtruim te gaan delen met zowel drones als ander luchtverkeer (vliegtuigen, helikopters etc.) komt zo steeds dichterbij. Met de woorden van Joost van Weelderen in gedachten lijkt de richting helder: “Alleen samen kunnen we drones veilig en volwaardig onderdeel maken van het Nederlandse luchtruim.”
