Droneboxen gaan in de toekomst steeds vaker gebruikt worden voor bijvoorbeeld monitoring en hulp bij incidenten. Deze drones kunnen automatisch opstijgen, landen en opladen vanaf één vaste plek en worden bestuurd door een piloot vanaf een andere plaats. Het kiezen van een geschikte locatie voor deze droneboxen blijkt in de praktijk lastig door de vele regels die zowel in de lucht als op de grond gelden. Verschillende partijen hebben daarom samengewerkt aan een praktische checklist die helpt bij het bepalen van een geschikte locatie.
De opkomst van droneboxen
Drones worden voor steeds meer taken gebruikt in Nederland. Op dit moment worden de meeste drones nog handmatig bestuurd door een piloot die de drone in het zicht heeft. Verschillende organisaties werken ook al aan de volgende stap: drones die op grote afstand bediend kunnen worden via de computer. Hierdoor hoeft een piloot niet meer naar een locatie te reizen. Vanuit een dronebox kan een drone opstijgen en binnen enkele minuten bijvoorbeeld al bij een incident zijn. Het op afstand besturen van een drone (buiten het zicht van de piloot) wordt BVLOS genoemd.
Waarom deze checklist?
Bij het plaatsen van een dronebox komt veel wetgeving kijken: regels voor het luchtruim, ruimtelijke ordening, veiligheid, techniek en vergunningen. Tot nu toe stond die informatie op verschillende plekken. Door alles te bundelen ontstaat een hulpmiddel dat sneller duidelijkheid geeft over wat er nodig is. De huidige wetgeving sluit namelijk niet altijd goed aan bij deze vrij nieuwe droneboxen, wat het begrijpen van de regels extra ingewikkeld maakt.
Wat staat er in de checklist
Bij het samenstellen van de checklist is bewust gekeken naar de combinatie van wat er in de lucht gebeurt en wat er op de grond nodig is. Vaak gaat de discussie vooral over luchtruimregels, maar in de praktijk bepalen juist zaken op de grond of het plaatsen van een dronebox haalbaar is. Denk hierbij aan bestemmingsplannen, de inrichting van het terrein en veiligheid op de grond.
Naast een duidelijke opsomming van alle wetten, regels en kaders, wordt er in de checklist ook doorverwezen naar de juiste documenten met uitleg. De tool helpt hiermee de organisatie om de juiste keuzes en afwegingen te maken bij het selecteren van een geschikte locatie.
“Soms hebben mensen de neiging om regels voor vliegtuigen één op één toe te passen op drones. Daar moeten we echt voor waken, zeker als het gaat om kleine drones. Juist daarom maakt de checklist onderscheid tussen wettelijke eisen, producteisen en best practices, en tussen wat noodzakelijk is en wat wenselijk kan zijn. Dat onderscheid helpt om veiligheid serieus te nemen zonder innovatie onnodig te blokkeren.’ – Ariea Vermeulen, Rijkswaterstaat
Technische achtergrond
Voor de checklist bracht Antea Group de ruimtelijke en juridische voorwaarden in kaart, zoals bestemmingsplannen, fysieke eisen en vergunningen. Het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR) vulde dit aan met expertise over luchtruim, risicoanalyses en SORA‑beoordelingen, gebaseerd op ervaringen van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Samen vormen deze inzichten de technische basis van de checklist.
De checklist onderscheidt wettelijke verplichtingen, productgebonden eisen en wenselijke keuzes. Ze geeft daarmee in één overzicht inzicht in zowel luchtvaartaspecten (zoals luchtruimanalyse en obstakelonderzoek) als grondaspecten, waaronder locatie‑inpassing, fundering, stroomvoorziening en beveiliging. Zo helpt de checklist bij een goed voorbereide locatiekeuze. De checklist garandeert geen automatische goedkeuring.
Beproeft in de praktijk
Praktijkervaring van onder andere de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en Rijkswaterstaat is gebruikt om de checklist realistisch te maken. Zo is de checklist bijvoorbeeld getest bij een project bij de Kooysluis in Den Helder. Rijkswaterstaat test daar de inzet van een dronebox voor incidenten op weg en water. Door de checklist toe te passen in een echte situatie konden algemene eisen worden vertaald naar praktische keuzes.
De checklist
De checklist is tot stand gekomen door een samenwerking van de Dutch Drone Delta, Rijkswaterstaat, Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR) en Antea Group. De tool is bedoeld voor (semi-)overheden, hulpdiensten en bedrijven die structureel met droneboxen willen werken. Ook gemeenten en provincies kunnen de checklist gebruiken bij het beoordelen van aanvragen voor een dronebox.
