Drones kunnen steeds meer betekenen voor taken op het water. Om deze drones vanaf afstand te besturen worden radiofrequenties gebruikt. We hebben onderzocht wat deze radiofrequenties doen met scheepvaartsystemen. Denk hierbij aan systemen zoals de marifoon en radar, die gebruikt worden om te communiceren en elkaar te kunnen zien op het water. Het onderzoek is inmiddels afgerond. De onderzochte drones voldoen aan de Europese regels rondom het uitzenden van radiogolven (EMC-eisen), er zijn geen aanwijzingen voor verstoringen gevonden.
Mogelijke verstoringen nautische systemen
Om veilig en verantwoord drones in te zetten, is het belangrijk om inzichten te krijgen in mogelijke verstoringen op andere systemen. We zien dat er steeds vaker drones ingezet worden voor taken op het water. Daarom vinden we het belangrijk om onderzoek te doen naar het effect van drones op systemen die gebruikt worden door de scheepvaart.
Rijkswaterstaat heeft samen met de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) onderzoek gedaan naar de invloed van radiogolven die een drone uitzendt, als deze vliegt in de buurt van scheepvaartsystemen. Hierbij is gekeken naar de scheepvaartsystemen marifonie en AIS (de VHF-band) en de scheepvaart-radar (X-band).
Onderzoek naar invloed op radiobanden
De proeven zijn uitgevoerd op het Offshore Expertise Centrum (OEC) in Stellendam. Op deze testlocatie van Rijkswaterstaat staan verschillende scheepvaartsystemen opgesteld, waarmee is getest. Tijdens het onderzoek is getest met een zogenoemde ‘drone-in-a-box’-opstelling en met een losse drone met afstandsbediening. De geteste drones waren van het merk DJI.
De twee drones hebben op verschillende afstanden en hoogtes gevlogen bij de installaties. Hierbij zijn er metingen uitgevoerd waarbij de stralingsniveaus van de drone en de impact hiervan op de systemen zijn gemeten.
Technische uitleg over onderzochte frequenties
Hieronder wordt per systeem toegelicht waarvoor het wordt gebruikt en binnen welke frequentieband het opereert en is onderzocht in het onderzoek.
Marifonie
Binnen de scheepvaart wordt de maritieme VHF-band gebruikt voor draadloze spraakcommunicatie tussen schepen, verkeersposten en havens. Deze communicatie verloopt via marifoonkanalen die zich voornamelijk bevinden tussen circa 156 en 162 MHz binnen de maritieme VHF-band.
AIS
AIS (Automatic Identification System) maakt eveneens gebruik van de maritieme VHF-band. Schepen zenden via AIS automatisch gegevens uit, zoals positie, snelheid, koers en identiteit. Dit gebeurt op twee vaste frequenties: 161,975 MHz (AIS 1) en 162,025 MHz (AIS 2).
Radar
De meeste scheepsradars maken gebruik van de zogenoemde X-band, een deel van het microgolfspectrum rond 9,3 tot 9,5 GHz. Radar wordt gebruikt om schepen, oevers, boeien, obstakels en andere objecten te detecteren en hun positie ten opzichte van het schip te bepalen.
Geen verstoringen en binnen Europese eisen
Het onderzoek laat zien dat sommige drones op korte afstand (circa 4 meter) een kleine, meetbare invloed kunnen hebben op de frequenties die worden gebruikt voor marifonie en AIS. Hoewel er geen aanwijzingen zijn dat de gemeten effecten leiden tot verstoringen, wordt aanbevolen om onnodige nabijheid van nautische antennes en sensoren te vermijden. Voor de onderzochte radarfrequenties zijn geen aanwijzingen gevonden voor verstoring of andere meetbare effecten.
Uit het door ons uitgevoerde onderzoek zijn geen operationele verstoringen gevonden die veroorzaakt worden door de radiogolven van de drones, in de onderzochte scheepvaartsystemen. Daarnaast heeft de proef aangetoond dat de geteste drones ruim voldoen aan de geldende Europese eisen (EMC-eisen). Deze normen bepalen hoeveel elektromagnetische straling een apparaat mag uitzenden en waarborgen dat apparatuur onder normale omstandigheden geen hinderlijke verstoring veroorzaakt bij andere systemen.
